Termopile polskie

W swojej pierwszej premierze na scenie Teatru Narodowego Jan Klata sięgnął po Termopile polskie Tadeusza Micińskiego, fantasmagorię o przeklętym losie naszej części Europy. O Polsce, Rosji, Ukrainie, o cieniu, który Fatum rzuca na kolejne pokolenia armatniego mięsa Historii.

Dlaczego reżyser, znany ze swoich odważnych odczytań literackiej klasyki, wraca dziś do tego tekstu? Czego możemy się nauczyć od jego twórcy, poety gwiazd i mroku, autora mistycznych powieści? Czy Historia jest nauczycielką życia?

Wizyjny dramat Tadeusza Micińskiego koncentruje się wokół postaci księcia Józefa Poniatowskiego, który, umierając pod Lipskiem w nurtach Elstery, błądzi na granicy tego i tamtego świata, a w jego głowie, jak w filmie, przewijają się kolejne obrazy z dwudziestu sześciu dramatycznych lat rozstrzygających losy Polski. 1787–1813: zjazd w Kaniowie, Konstytucja 3 Maja, Targowica, wojna polsko-rosyjska roku 1792, milczący sejm w Grodnie, rozbiory Polski, insurekcja kościuszkowska, rzeź Pragi czy w końcu jeden z ostatnich epizodów wojen napoleońskich – Bitwa Narodów pod Lipskiem.

„Zginąć zbyt łatwo, choć żyć bywa tak trudno. Nam nie wolno wpaść w obłęd – a cóż by powiedziała Polska!” – powie Poniatowski. Zderzenie z jego mitem i kultem jest dzisiaj bolesne, przeklęty los naszej części Europy każe zadać pytania o minione przyczyny upadku i nasze przyszłe losy, życie społeczne i duchowe, sens narodowej wspólnoty.

W 1997 roku, w odbudowanym po pożarze Teatrze Narodowym, Jerzy Grzegorzewski otwierał swoją dyrekcję Nocą listopadową Stanisława Wyspiańskiego. Była to rozprawa z tradycją polskich powstań i bolesnym dylematem: „Bić się czy nie bić?”. Pytanie to znów staje się palące w „okresie przedwojennym”, w którym przyszło nam żyć. Jak odpowie na nie zespół Teatru Narodowego pod przewodnictwem Jana Klaty?

Premiera Termopil polskich odbyła się 22 listopada 2025 roku z okazji 260-lecia Teatru Narodowego.

Spektakl z napisami w językach angielskim i ukraińskim

Spektakl rekomendowany jest dla widzów od 16 roku życia.
Uprzejmie informujemy, że w przedstawieniu pojawiają się elementy mogące wywołać dyskomfort: bardzo głośne muzyka oraz dźwięki (zapewniamy stopery do uszu), dymy, odgłosy wystrzałów, intensywna choreografia. Rodzaje oświetlenia wykorzystywane w spektaklu: światła stroboskopowe, jasne, migające, mżące, tlące się; stosowane są również nagłe zmiany światła.

Przedstawienie porusza między innymi zagadnienia przemocy fizycznej, seksualnej, tortur, wojny oraz śmierci. W spektaklu padają przekleństwa w języku rosyjskim.

reżyseria, adaptacja i opracowanie muzyczne: Jan Klata
scenografia i reżyseria światła: Justyna Łagowska
kostiumy: Mirek Kaczmarek
dramaturgia: Miłosz Markiewicz
choreografia: Maćko Prusak
projekcje wideo: Natan Berkowicz
muzyka na żywo: Gruzja / zespół w składzie: Artur Rumiński – gitara, elektronika; Bartosz Lichołap – perkusja; Patryk Rzeszutek (wystąpi w przedstawieniach 7 i 8 listopada) / Michał Tarasiewicz – wokal, syntezator; Mateusz Maryjka (wystąpi w przedstawieniach 7 i 8 listopada) / Kamil Staszałek / Piotr Gruenpeter – bas
asystentka reżysera: Magdalena Markowska
asystentka kostiumografa: Maria Mordarska
przygotowanie wokalne: Mariusz Chojecki
inspicjent: Krzysztof Kuszczyk
suflerka: Magdalena Markowska / Weronika Nowicka (7, 8 listopada)

W spektaklu wykorzystywane są następujące utwory muzyczne: Brutalismus 3000 alleswirdgut, Brutalismus 3000 Europaträume, Gruzja Aleksandria, Gruzja Jeszcze nie mamy na was pomysłu III, Gruzja Kamera Dionizosa, Gruzja Manam, Gruzja Niedostatkiem w piękny rejs, Gruzja Ratyzbona, K Foundation (The KLF) K Cera Cera (War Is Over If You Want It), William Onyeabor Better Change Your Mind, Chris Watson El Tren Fantasma, 10 Veracruz.

W roli Króla do końca sezonu 2025/2026 występował także [Jan Frycz]. Artysta zmarł 15 sierpnia 2026 roku →.

Nagrody

2026 – Nagroda Aktorska dla Jana Frycza za rolę Króla w Termopilach polskich na 66. Kaliskich Spotkaniach Teatralnych – Festiwalu Sztuki Aktorskiej
2026 – Nagroda Aktorska dla Oskara Hamerskiego za role: Kniazia Patiomkina, Wańki Kaina, Arżanowa w Termopilach polskich na 66. Kaliskich Spotkaniach Teatralnych – Festiwalu Sztuki Aktorskiej; Nagroda przyznana także za role: Eusebia Velasco, Álexa Ávili, Wuja Henryka, Gonzala, Autora, Pracownika Planu Zdjęciowego, José Luisa, Armana i Narratora w Zaćmieniu w dwóch aktach Pabla Remóna w reżyserii Grzegorza Małeckiego z Teatru Narodowego
2026 – Nagroda im. Cypriana Kamila Norwida w kategorii „Teatr” dla Jana Klaty za reżyserię, adaptację i opracowanie muzyczne Termopili polskich

Występują

oraz statyści

Marek Burzyński, Jacek Czuba, Rafał Karasiński, Patryk Koch, Waldemar Kowalski, Sławomir Łoszewski, Maciej Łukaszek, Mateusz Mainhart, Stefan Michalski, Krzysztof Nowicki, Dariusz Osiadacz, Roman Rakowski, Michał Suska, Łukasz Szczotkarz, Bartłomiej Szymański, Michał Ulejczyk, Wojciech Wawer, Mansour Zare, Tomasz Zawadzki

Realizatorzy

realizatorzy światła: Bartłomiej Kaczalski, Krzysztof Łukasz Stefan, Zbigniew Szulim
realizatorzy dźwięku: Hubert Majewski, Mariusz Maszewski, Marek Szymański
realizatorzy wideo: Mariusz Chałubek, Paweł Woźniak

Licencja na korzystanie z utworu została udzielona przez Stowarzyszenie Autorów ZAiKS.